Quy hoạch nghĩa trang Trường Đồng ở Huế: 6 năm chưa về đích

Dự án nghĩa trang nhân dân Trường Đồng trên đèo Phú Gia, xã Chân Mây - Lăng Cô, TP Huế, được phê duyệt từ tháng 10/2019 với thời hạn 3 năm nhưng đến cuối tháng 10/2026 vẫn chưa hoàn thành toàn bộ. Giai đoạn 2 vừa được điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 30 tỷ đồng xuống 24 tỷ đồng và hiện mới đạt khoảng 40% tiến độ, theo cafef dẫn báo Tiền phong.

Với người đang tìm hiểu quy hoạch hay tính chuyện mua đất ở khu vực phía nam TP Huế, câu chuyện của một nghĩa trang tưởng như nhỏ lại cho thấy nhiều điều: thủ tục đất đai có thể kéo dài ra sao, một dự án hạ tầng công cộng thay đổi quy mô thế nào, và vì sao người mua cần theo dõi kỹ các công trình đặc thù quanh khu đất mình quan tâm.

Dự án nghĩa trang Trường Đồng ở Huế gồm những gì

Khu nghĩa trang nằm trên triền đồi Phú Gia, mặt phía đông nhìn ra đầm Lập An thuộc xã Chân Mây - Lăng Cô. Chủ đầu tư ban đầu là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực huyện Phú Lộc cũ; hiện nay vai trò này đã chuyển sang Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Nam Sông Hương. Ban quản lý dự án là đơn vị sự nghiệp được chính quyền giao thay mặt Nhà nước tổ chức đầu tư, giám sát và quản lý các công trình dùng vốn đầu tư công.

Giai đoạn 1 được duyệt năm 2019 trên diện tích hơn 7,8 ha, quy mô khoảng 4.488 lô mộ, kèm hệ thống đường giao thông, cổng, nhà quản trang, chòi nghỉ và bãi đỗ xe. Đến năm 2022, diện tích quy hoạch được điều chỉnh lên hơn 17 ha, tức tăng hơn gấp đôi so với phương án đầu tiên. Mục tiêu chung của dự án là mở rộng quỹ đất an táng cho khu vực phía nam TP Huế.

Theo chủ đầu tư mới, các hạng mục chính của giai đoạn 1 về cơ bản đã xong. Tuy vậy, tuyến đường dẫn dài hơn 200 m nối từ Quốc lộ 1 vào khu nghĩa trang vẫn đang được hoàn thiện. Nói cách khác, sau gần 7 năm kể từ ngày phê duyệt, lối tiếp cận chính vào công trình vẫn chưa trọn vẹn.

Vì sao một dự án 3 năm kéo dài sang năm thứ 6

Nút thắt lớn nhất nằm ở thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng. Đây là quy trình bắt buộc khi muốn dùng đất đang được quy hoạch cho lâm nghiệp vào mục đích khác; theo thông lệ, việc chuyển đổi phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương, và đơn vị sử dụng đất phải nộp tiền hoặc thực hiện trồng rừng thay thế để bù lại diện tích rừng bị mất.

Theo nguồn tin, công trình bắt đầu thi công từ năm 2020 trong khi thủ tục này chưa hoàn tất. Chủ đầu tư giải thích rằng áp lực giải ngân vốn đầu tư công và nhu cầu di dời mồ mả phục vụ các dự án trọng điểm tại Chân Mây - Lăng Cô đã khiến một số hạng mục được làm trước khi hoàn thiện thủ tục theo quy định. Phải đến tháng 6/2024, HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) mới thông qua chủ trương chuyển mục đích sử dụng đất rừng, đồng thời chấp thuận khoản tiền trồng rừng thay thế hơn 2,6 tỷ đồng.

Trở ngại thứ hai đến từ địa hình đồi dốc. Cuối năm 2025, trên công trường xuất hiện nhiều vị trí taluy âm bị xói lở. Taluy âm là phần mái dốc nằm thấp hơn mặt đường, nếu đất đá bên dưới bị nước cuốn trôi sẽ tạo thành các khoảng rỗng dạng hàm ếch, làm nền đường phía trên mất chỗ tựa. Một số tuyến đường bê tông cũng đã nứt. Những hiện tượng này buộc chủ đầu tư phải xử lý kỹ thuật, gia cố mái dốc để bảo đảm an toàn lâu dài cho khu nghĩa trang.

Giai đoạn 2 thay đổi thế nào và vốn đã giải ngân bao nhiêu

Theo quyết định do UBND TP Huế ban hành cuối năm 2025, tổng mức đầu tư giai đoạn 2 giảm từ 30 tỷ đồng xuống 24 tỷ đồng. Mức cắt giảm 6 tỷ đồng tương đương khoảng 20% so với phương án cũ. Phạm vi đầu tư cũng thu hẹp: thành phố dừng mở rộng khu vực phía tây và chỉ tập trung hoàn thiện khu phía đông rộng 4,9 ha.

Phương án mới gồm 1.345 lô mộ, 1.747 m đường cùng hệ thống thoát nước, cấp nước và các hạng mục phụ trợ. Đại diện chủ đầu tư cho biết các hạng mục đang thi công gồm san nền, mương thoát nước, bậc nước và tường chắn, trong đó bậc nước là các bậc giật cấp giúp giảm tốc độ dòng chảy trên sườn dốc, hạn chế xói mòn.

Về tài chính, lũy kế vốn đã bố trí cho giai đoạn 2 là 9,52 tỷ đồng. Riêng năm 2026 được bố trí 8 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân 6,032 tỷ đồng, đạt 75% kế hoạch vốn năm. Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thành 50% tổng tiến độ giai đoạn 2 ngay trong năm 2026, ưu tiên thoát nước, bậc nước, tường chắn và một phần san nền. Các hạng mục còn lại dự kiến xong trong năm 2027 để bàn giao đưa vào sử dụng, sớm hơn một năm so với kế hoạch.

Nếu so sánh, 9,52 tỷ đồng vốn đã bố trí mới bằng khoảng 40% tổng mức 24 tỷ đồng, khớp với mức tiến độ thi công được công bố. Phần vốn còn lại, khoảng 14,5 tỷ đồng, sẽ cần được bố trí trong thời gian tới để kịp mục tiêu năm 2027.

Bối cảnh: quy hoạch đất an táng ở Chân Mây - Lăng Cô

Chân Mây - Lăng Cô là địa bàn có nhiều dự án trọng điểm của Huế, và chính chủ đầu tư thừa nhận nhu cầu di dời mồ mả cho các dự án này là một trong những lý do khiến nghĩa trang phải gấp rút triển khai. Thông thường, khi một vùng đất được quy hoạch lại cho khu công nghiệp, cảng biển, du lịch hay đô thị, các khu mộ rải rác phải được quy tập về nghĩa trang tập trung. Muốn giải phóng mặt bằng nhanh, địa phương cần có sẵn quỹ đất an táng hợp pháp.

Việc diện tích quy hoạch từng được nâng lên hơn 17 ha năm 2022 rồi phạm vi giai đoạn 2 lại được thu hẹp vào cuối năm 2025 cho thấy quy mô dự án đã được cân nhắc lại nhiều lần. Nguồn tin không nêu lý do cụ thể của việc dừng mở rộng phía tây; có thể đó là sự điều chỉnh theo nguồn vốn, theo địa hình hoặc theo nhu cầu thực tế, nhưng đây chỉ là suy luận.

Điểm đáng chú ý khác là chuyện thi công trước khi hoàn tất thủ tục đất rừng. Với các dự án tư nhân, việc này thường dẫn tới xử phạt hoặc đình chỉ. Ở đây, chủ đầu tư công lý giải bằng áp lực giải ngân và tiến độ các dự án lớn, và thủ tục đã được hợp thức hóa vào tháng 6/2024.

Người mua đất ở khu vực phía nam TP Huế nên lưu ý gì

Nghĩa trang là loại công trình mà người mua nhà, mua đất thường muốn biết rõ vị trí trước khi xuống tiền. Ở Việt Nam, quy chuẩn xây dựng quy định khoảng cách an toàn môi trường giữa nghĩa trang và khu dân cư; vì vậy, một khu nghĩa trang tập trung được quy hoạch chính thức có thể ảnh hưởng tới cách phân khu chức năng của các lô đất lân cận. Trước khi giao dịch quanh đèo Phú Gia hay đầm Lập An, người mua nên tra cứu bản đồ quy hoạch sử dụng đất tại cơ quan địa phương để biết chính xác ranh giới 17 ha đã được phê duyệt và phần nào đang thực sự thi công.

Mặt khác, nghĩa trang tập trung cũng là một phần của bài toán giải phóng mặt bằng. Khi mồ mả rải rác được di dời gọn về một nơi, những khu đất từng bị vướng có thể sạch hơn về mặt pháp lý và thuận lợi hơn cho các dự án. Người bán đất ở những khu vực đã được quy tập mộ có thể dùng thông tin này để giải thích với khách mua, nhưng nên kèm giấy tờ chứng minh.

Bài học thứ ba liên quan tới đất có nguồn gốc rừng. Dự án công còn mất gần 5 năm để hoàn tất chuyển mục đích sử dụng đất rừng, thì với cá nhân, việc mua một mảnh đất đồi còn vướng loại đất lâm nghiệp chắc chắn không đơn giản. Người mua nên kiểm tra mục đích sử dụng đất ghi trên sổ đỏ, sổ hồng — tức giấy chứng nhận quyền sử dụng đất — và chỉ giao dịch khi pháp lý rõ ràng.

Cuối cùng, sự cố xói lở taluy và nứt đường cho thấy rủi ro của địa hình đồi dốc ở khu vực này. Ai định mua đất nền trên sườn đồi để xây nhà nên tính thêm chi phí kè, gia cố và thoát nước, vì đây là khoản thường bị bỏ qua khi so sánh giá.

Câu hỏi thường gặp

Nghĩa trang Trường Đồng ở Huế nằm ở đâu?

Dự án nằm trên triền đồi thuộc đèo Phú Gia, xã Chân Mây - Lăng Cô, TP Huế, mặt phía đông hướng ra đầm Lập An. Có tuyến đường dẫn dài hơn 200 m nối từ Quốc lộ 1 vào khu nghĩa trang, hiện vẫn đang hoàn thiện.

Khi nào nghĩa trang Trường Đồng hoàn thành?

Các hạng mục chính giai đoạn 1 đã cơ bản xong. Giai đoạn 2 đạt khoảng 40%, chủ đầu tư đặt mục tiêu đạt 50% trong năm 2026 và hoàn thành các phần còn lại trong năm 2027, sớm hơn kế hoạch một năm.

Vì sao vốn giai đoạn 2 giảm từ 30 tỷ xuống 24 tỷ đồng?

Theo quyết định cuối năm 2025 của UBND TP Huế, phạm vi đầu tư được thu hẹp: dừng mở rộng khu phía tây, chỉ hoàn thiện khu phía đông rộng 4,9 ha với 1.345 lô mộ và 1.747 m đường. Quy mô nhỏ hơn đi kèm tổng mức đầu tư thấp hơn khoảng 20%.

Mua đất gần nghĩa trang quy hoạch cần kiểm tra những gì?

Người mua nên tra cứu quy hoạch sử dụng đất tại cơ quan địa phương để biết ranh giới nghĩa trang và khoảng cách tới khu đất định mua. Cần đối chiếu mục đích sử dụng đất trên sổ đỏ, sổ hồng, đặc biệt với đất đồi có thể có nguồn gốc rừng, và tính thêm chi phí gia cố nếu địa hình dốc.

Chuyển mục đích sử dụng đất rừng có khó không?

Đây thường là thủ tục phức tạp, cần cấp có thẩm quyền chấp thuận và nghĩa vụ trồng rừng thay thế. Với dự án Trường Đồng, phải đến tháng 6/2024 HĐND tỉnh mới thông qua chủ trương, kèm khoản trồng rừng thay thế hơn 2,6 tỷ đồng.